ΑΡΕΘΟΥΣΑ


Το Αρκαδικό Ιδεώδες των “Βλάχων”. Ι. Ν. ΑΛΕΑΣ.
July 5, 2007, 10:24 pm
Filed under: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

                   Το Αρκαδικό Ιδεώδες των «Βλάχων»

                                                                              ΔΗΜΟΣ ΤΕΓΕΑΣ.

            Η «Ημερίδα του Δημάρχου» δεν είχε συνεδριακή μορφή, αλλά μορφή Σεμιναρίου. Ο διάλογος σε μια τέτοια περίσταση είναι αναγκαίος. Αλλά δεν έγινε. Στα πλαίσια όμως μιας διακοπής επεσήμανα το επαναλαμβανόμενο λάθος των Πιαλιωτών και σοβαρών επιστημόνων.  πως η σημερινή εκκλησία του Αγίου Νικολάου Αλέας είναι κτίσμα του 1810, αντί του ορθού 1858. Οι Πιαλιώτες αναμασάνε το 1810 για να δείξουν πως είναι αρχαιότεροι από τους Αχουριώτες.

            Αλλά και εδώ οι Αχουριώτες υπερτερούν. Ο Αγιος Δημήτριος των Αχουρίων προϋπάρχει του 1700, γιατί τότε απογράφεται ως ενοριακός Ναός των Αχουρίων με ένα ιερέα. Ο σημερινός μεγαλοπρεπής  Ναός του 1857 θα κτίστηκε(υποθέτουμε) στον ευρύτερο χώρο του παλαιού που ρήμαξε και καταστράφηκε.   Πρόσφατα μια ομάδα Πιαλιωτών αναβίωσε καταγγελτικά, και με «αρές», τις φοβερές ημέρες του Ιμπραήμ, με αφορμή τη φιλάνθρωπη εθελοντική προσφορά του Κοινοτάρχη να ευπρεπίσει και αποκαταστήσει περιβαλλοντικά δένδρα και φυτά που πνίγουν τα αρχαία μνημεία και ιδιαίτερα τον περίβολο του Μουσείου. Και έκανε καλή δουλειά ο άνθρωπος. Κάποιοι Πιαλιώτες όμως τον μπλέξανε με τον Ιμπραήμ Εφέντη. Η σύγχυσή τους προέρχεται είτε από τις αδυναμίες του εκπαιδευτικού συστήματος ή την επιπολαιότητα και εγγενή άγνοια κάποιων.

            Στην απογραφή του 1700 των Ενετών οι Πιαλιώτες δεν είχαν δικό τους παπά. Τους «διάβαζε» (πέθαιναν και μερικοί αδιάβαστοι) ο Παπάς του Καμαρίου. Να δούμε το σχετικό απόσπασμα από τα Αρχείο των Ενετών.

«Παπα Χριστοφήλιος εφημέριος εις το Καμάρι και Πιαλί [Αλέα], έχει εις το Καμάρι τον Αγιο Αθανάση και του Πιαλί Χρηστοσωτήρα και δεν έχει τίποτες».

Το «δεν έχει τίποτες» σημαίνει πως οι εκκλησιές δεν έχουν περιουσιακά στοιχεία. Ακόμα μαθαίνουμε ποιος ήταν ο ενοριακός Ναός στο Καμάρι και ποιος στο Πιαλί. Να δούμε όμως και κάποιες άλλες μαρτυρίες για τους Πιαλιώτες.

Όταν το Γαλλικό Εκστρατευτικό Σώμα βρίσκεται στη Μεσσηνία και επιβλέπει την αποχώρηση του Ιμπραήμ, ο EDGAR GUINET  κάνει αρχαιολογική περιήγηση στην Πελοπόννησο. Κοιμάται στην 29 του Μάρτη κατάχαμα στο χάνι του Βουρλιά, (περιγράφει τις νυχτερινές του περιπέτειες) και ξεκινάει νύχτα καβάλα σε άλογο με το φως του φεγγαριού. Ακολουθεί τον αρχαίο δρόμο Τεγέας-Σπάρτης δίπλα από Καρυές και Σαρανταπόταμο. Είναι ο αρχαίος Αλφειός, Τον διασχίζει και περνώντας δίπλα από  πλημμυρισμένους αγρούς σαν από παραλία φτάνει στην Τριπολιτσά. Την επομένη (30-3-1829)  επιστρέφει στην Τεγέα και μας αφηγείται.

«Μπήκα στο εκκλησάκι στο Πιαλί, όπου τα χελιδόνια έχουν φτιάξει φωλιές. Ο βωμός, που ακουμπάει πάνω σ’ έναν κορμό από κίονα, είναι μια νεκρική ενεπίγραφη πλάκα εκείνων των εποχών αφιερωμένη σε κάποιον, δεν ξέρω ποιον- Αγησίστρατο:

ΧΑΙΡΕΤΕ

ΑΓΗΣΙΣΤΡΑΤΕ.

Σε μια από τις γωνιές του δαπέδου, που είναι πάρα πολύ υγρό, είναι μαζεμένοι σκελετοί, μαζί με κουρέλια από άμφια ιερέων και μια μίτρα επισκόπων. Και όμως, εκεί πρέπει να βρισκόταν ο ναός της Αλέας Αθηνάς, χτισμένος με τους τρεις ρυθμούς, τα αετώματά του, τα ανάγλυφά της Αταλάντης, του Μελεάγρου και της Καλυδώνας»

            Αυτό το Εκκλησάκι ήταν προφανώς ο Ναός του Αγίου Νικολάου, που τον κλωνοποίησαν οι «Ευλογημένοι» το Σωτήριον έτος 1858. Τον «καλό το λόγο» τον λέει η Εφημερίδα ΑΡΚΑΔΙΑ του 1858.

“Οι αφαιρούντες τους αρχαίους λίθους εκ του εν Πιαλίω Ναού του Αγίου Νικολάου κατεδιώχθησαν υπό της Εισαγγελίας.Παρατηρούμεν όμως ότι οικοδομουμένου νέου Ναού εκεί πλησίον, οι λίθοι αφαιρούνται από του πρώτου, καταστάντος ετοιμορρόπου και τίθενται εις την νέαν οικοδομήν».ΑΡΚΑΔΙΑ Β΄ 50, 1 Αυγούστου 1858.

            Αυταπόδεικτο είναι λοιπόν πως η σημερινή εκκλησία του Αγίου Νικολάου Αλέας είναι η νέα οικοδομή που μνημονεύει η ΑΡΚΑΔΙΑ της 1ης Αυγούστου 1858. Και θεωρώντας δεδομένο πως τελικά τα κλασικά και παλαιοχριστιανικά μάρμαρα, εντοιχισμένα στο σώμα της σημερινής Εκκλησίας, είναι εύκολα ορατά στον επισκέπτη, θα πρέπει να συμπεράνουμε πως ολόκληρο το σώμα από το εκκλησάκι του 1828 (είχε χτιστεί το 1810 κατά τη μαρτυρία και του Πιαλιώτη Ν. Μοραΐτη) έχει αφομοιωθεί από τη νέα οικοδομή.

            Για τις γνωστές κονταρομαχίες ο ροπαλοφόρος Αγιος Νικόλαος του 1858 είχε ενταχθεί από τους Πιαλιώτες στο «Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Νικολάου» και έκανε το θαύμα του κατά την πολιορκία των Αχουρίων και απελευθέρωση των «Αγίων Τόπων», της έδρας του Δήμου Τεγέας. Στα 1849 οι Αχουριώτες απήγαγαν την έδρα του Δήμου Τεγέας. Οι Πιαλιώτες «Νικολίνες Ιππότες της  Αγίας Τραπέζης» είχαν αρχηγό τον Αναστάσιο Βούτση και εκπόρθησαν πολύ αργότερα  εξ εφόδου το «Αχούριον Κάστρον». Αλλά και οι Αχουριώτες, καθώς ολοκλήρωσαν το 1857 το «Τάγμα των Κονταροφόρων Ιπποτών του Αγίου Δημητρίου»  με επιμονή και τεχνάσματα που κράτησαν πολλά χρόνια εξεπολιόρκησαν εξ εφόδου την Ακρόπολη του Πιαλιώτικου Κάστρου του Δήμου Τεγέας.

Από τότε όλα φταίνε στους Πιαλιώτες. Αμυνόμενοι καθιέρωσαν ακόμα και την «ανθρωποθυσία» για όποιον παραβίαζε το αμαρτωλό τρίγωνο Μουσείου-Δημοτικού Σχολείου-Γυμνάσιου. Και ο ίδιος προσωπικά κινδύνεψα παλιότερα να γίνω θύμα «ανθρωποθυσίας», γιατί πήγα προς «λαχανισμόν» (όπως λέει και ο Θουκυδίδης) στο πέτρινο αλωνάκι τους.

            Τα βάλανε και με τον Κοινοτάρχη τους πρόσφατα που ευπρέπισε τον κήπο του Μουσείου τους. Λίαν επιτυχώς. Ο άνθρωπος έχει περιβαλλοντική συνείδηση.

            Το επιστημονικό μέρος του σημειώματος είναι αφιερωμένο στον Αργ. Πετρονώτη, αρχιτέκτονα,  Καθηγητή Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσα0λονίκης, που είχε την καλοσύνη να μιλήσει για: «Τα Αρχιτεκτονικά Μνημεία της Τεγέας από την αρχαιότητα μέχρι το0 1940». Αλλά ο Δήμαρχος του «έκοψε τον αέρα».

Μια ημερίδα δεν οργανώνεται όπως ένα μαντρί. Η εικόνα του ξεκινήματος  με 25 παρόντες και καθυστέρηση 45 λεπτών να μας προβληματίσει. Κάτι φταίει, κ. Δήμαρχε. Γιατί όταν  οργάνωνε συναντήσεις ο Σύνδεσμος Επιστημόνων Τεγέας (από το 1986, έτος ίδρυσής του), γέμιζαν και οι διάδρομοι σε Επισκοπή και Στάδιο. Κάτι πρέπει να γίνει. Ο Δήμος είναι και πρέπει να λειτουργεί ως φορέας παιδείας.

Παναγιώτης Φ. Δαλαμάγκας


Leave a Comment so far
Leave a comment



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s



%d bloggers like this: