ΑΡΕΘΟΥΣΑ


ΟΡΕΣΤΗΣ. ΤΟ ΧΑΛΚΕΙΟ ΤΟΥ ΛΙΧΑ.
January 3, 2008, 6:15 am
Filed under: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΕΓΕΑΣ.                                                                       ΟΡΕΣΤΗΣ:Το Χαλκείο του Λίχα.

———————————

            Τον περασμένο 15Αύγουστο 600 Τεγεάτες και «φίλοι» της Τεγέας αναπαρέστησαν με τρόπο ευτελή, τα «ΓΥΝΑΙΚΟΘΟΙΝΑΙΑ». Θοίνη είναι ο δείπνος στα Αρκαδικά. Και «Γυναικοθοίναια» είναι ο επινίκιος δείπνος των γυναικών. Αυτά ήταν τα τελευταία επινίκια του παράνομα εκλεγμένου Δ.Σ. του Τεγεατικού Συνδέσμου. Με τη θυσία πολλών χοίρων.

Τα «Γυναικοθοίναια» οι γυναίκες της Τεγέας τα γιόρταζαν στην εθνική τους γιορτή «Αλώτια» με τη θυσία ενός χοίρου προς τιμήν του θεού Αρεως. Στα ναό της Αλέας Αθηνάς ήταν αφιερωμένη η ασπίδα της Μάρπησσας, αρχηγού των γυναικών που επιτέθηκαν ξαφνικά και νίκησαν, αρχές του 6ου αι. π.Χ., τους επιτιθέμενους επιδρομείς της Σπάρτης. Στο λόφο του Αγίου Σώστη, πρώτη Ακρόπολη της Αρχαίας Τεγέας, έχει στηθεί, με τη φροντίδα του Συνδέσμου Επιστημόνων Τεγέας, το μαρμάρινο μνημείο της Μάρπησσας με την ασπίδα και την επιγραφή: «ΜΑΡΠΗΗΣΑ ΤΕΓΕΑΤΙΣ ΚΑΙ ΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΡΕΪ ΣΥΜΜΑΧΩ».  Η Τεγεάτισσα Μάρπησσα και οι γυναίκες (αφιερώνουν την ασπίδα) στο Θεό Αρη που πολέμησε μαζί τους. Ένα λαμπρό Τεγεατικό μνημείο

Οι Σπαρτιάτες, επειδή ηττώντο συνεχώς στις συγκρούσεις με τους Τεγεάτες κατάφυγαν στη βοήθεια του Μαντείου που τους συμβούλεψε πως μόνο αν πάρουν από την Τεγέα τα οστά του ήρωα προστάτη της Τεγέας  Ορέστη (γιου του Αγαμέμνονα, που είχε πεθάνει από δάγκωμα φιδιού και ταφεί στην Τεγέα), τότε θα  επικρατήσουν. Και για να βρουν το μυστικό τάφο του Ορέστη, πάλι η Πυθία τους έδωσε τον παρακάτω χρησμό.

«Έστι τις Αρκαδίης Τεγέη λευρώ ενί χώρω,ένθ’ άνεμοι πνείουσι δύω κρατερής υπ’ ανάγκης, και τύπος αντίτυπος, και πήμ’ επί πήματι κείται..   Ένθ’ Αγαμεμνονίδην κατέχει φυσίζοος αία.Τον συ κομισάμενος Τεγέης επιτάρροθος έσση.(Σε έναν τόπο επίπεδο, στην Αρκαδία, υπάρχει κάποια πόλη Τεγέα. Εκεί φυσούνε δύο άνεμοι από ανώτερη πίεση. Χτύπος είναι κι αντίχτυπος, κι ένα κακό πάνω σε άλλο κακό. Εκεί η ζωοδότρα γη κρατεί το γιο του Αγαμέμνονα. Να τον φέρεις εσύ στον τόπο σου και κύριος θα γίνεις της Τεγέας).

            Για να βρει τον Τάφο του Ορέστη ο ευγενής Σπαρτιάτης Λίχας (ένας από τους 300 της προσωπικής φρουράς του βασιλέως) βρέθηκε στην Τεγέα αναζητώντας τον τάφο του Ορέστη, που τον βρήκε από τύχη και εξυπνάδα. Βρισκόταν στον κήπο ενός ανώνυμου χαλκέα (σιδηρουργού).

            Θαυμάζοντας τη δουλειά του χαλκέα καθώς χτυπάει και δαμάζει στο αμόνι το καμένο σίδερο για να το κάνει φονικό όπλο, προκαλεί την παρατήρηση του σιδηρουργού. «Αυτό που θαυμάζεις δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτό που αντίκρισα εγώ. Σκάβοντας για πηγάδι στον κήπο μου έπεσα πάνω σε λάρνακα εφτά πήχεων. Ποτέ δεν πίστευα πως υπήρχαν άνθρωποι ψηλότεροι από τους σημερινούς. Άνοιξα την κάσσα, μέτρησα το νεκρό που είχε το ίδιο μήκος».

            Ο Λίχας σκέφτεται πως τα δύο φυσερά είναι αυτά που πιέζουν τον αέρα, και το χτύπημα πάνω στο χτύπημα είναι το χτύπημα στο σίδερο που θα χτυπήσει σαν όπλο τον άνθρωπο. Κατάλαβε πως ο νεκρός του κήπου ήταν ο Ορέστης.

            Γύρισε στη Σπάρτη και διηγήθηκε την ιστορία του. Τη θεώρησαν μυθοπλασία και τον έδιωξαν. Με πρόφαση τη δίωξή του ο Λίχας, με ειδική εντολή της Σπάρτης πιθανότατα, πήγε στην Τεγέα. Εξαπάτησε το σιδηρουργό που τον δέχτηκε στο σπίτι του και του νοίκιασε τον κήπο.

            Καλλιέργησε, έσκαψε, βρήκε τα οστά του Ορέστη και επέστρεψε στη Σπάρτη.

Από τότε η Τεγέα έχασε την προστασία του ήρωά της και στις συγκρούσεις με τη Σπάρτη ήταν η χαμένη.

            Στο Δεμίρι Τεγέας, που στα τούρκικα σημαίνει σίδερο, υπήρχαν τρία σιδηρουργεία. Γύφτικα τα λέγαμε και τους σιδεράδες γύφτους. Ο τελευταίος και πιο αντιπροσωπευτικός ήταν ο Παναγιώτης ο Νικολόπουλος. Εμείς τον λέγαμε ο Παναγιώτης ο Γύφτος, ο Ντικ Ντικ (από τον πρωινό ρυθμικό ήχο του σφυριού στο αμόνι) και  Στάλιν (από το τεράστιο στριφτό μουστάκι του).

            Όταν σταμάτησε να δουλεύει του ζήτησα να αγοράσω όλα τα εργαλεία του γύφτικου για να μη χαθούν ή πουληθούν για το τίποτα. Τα παιδιά του θυμήθηκαν τα λόγια του πατέρα τους και μετά το μνημόσυνο των 40 ημερών, μου γνωστοποίησαν την επιθυμία τους να δωρισθούν τα εργαλεία στο Σύνδεσμο Επιστημόνων.

,            Σε μια οξυγώνια (ΝΔ) του περιβόλου του Σχολείου (όπου και τα Γραφεία του Συνδέσμου) φτιάξαμε ένα υπερυψωμένο τσιμεντένιο δάπεδο παράλληλο με τη Δυτική πλευρά του Δ. Σχολείου. Σε αυτό αρχίσαμε το χτίσιμο του κτιρίου με προσανατολισμό Β-Ν, διαστάσεων 5Χ6. Στην πρόσοψη ( Βόρεια) μια πόρτα 2.20 μ. και αντίστοιχα δύο παράθυρα 1Χ1 μ. Φτάσαμε στο 1.20 μ. ύψος.

            Εδώ μας χρειάζονταν τέσσερις κολόνες πάχους μισού μέτρου (όσο και ο πέτρινος τοίχος) και ύψους 1 μ. Τσιμεντένιες σωλήνες γεμισμένες εσωτερικά και βαμμένες στο χρώμα του μαρμάρου. Η πρόσοψη έτσι θα θύμιζε  αρχιτεκτονική Μακεδονικού τάφου. Μπορεί βέβαια να χτιστεί με τέσσερα πέτρινα τμήματα τοίχου πάχους 0.50 μ.

Ένα επιστήλιο πάχους 0,40 μ. περίπου κλείνει την πρόσοψη. Ακολουθεί αέτωμα (τριγωνικός τοίχος). Στο κέντρο του αετώματος (και αντίστοιχα στο πίσω μέρος) δημιουργείται οπή αερισμού διαμέτρου 0.50 μ.

Η στέγη επομένως είναι αετωματική. Για τον κορφιά είχαμε μεγάλο κυπαρίσσι, από το χώρο της Επισκοπής, και μικρότερα ακατέργαστα κυπαρίσσια εκατέρωθεν για ψαλίδια που θα απείχουν μεταξύ τους περίπου 0,50 μ. Κλαδιά πάχους λίγων εκατοστών θα στρώνονταν στα ψαλίδια και πάνω στα ψαλίδια πηλός ζυμωμένος με άχυρα όπως έφτιαχναν οι Τεγεάτες τις πλίθρες για τα τείχη  της πόλεως και τους τοίχους των σπιτιών τους μέχρι και την εποχή των πατεράδων μας.

Η λάσπη αυτή αποτελεί συγκολλητικό και θερμομονωτικό υλικό για τα παλιά γύφτικα κεραμίδια που επικολλώνται επάνω της. Εσωτερικά από την οροφή της στέγης και τους τρεις πλαϊνούς τοίχους (Ανατολικά .Νότια και Δυτικά) κρέμονται τα εργαλεία και τα δημιουργήματα της τέχνης του σιδηρουργού. Το αμόνι, τα σφυριά, το καμίνι, τα φυσερά και πλήθος μικρά εργαλεία είναι φυλαγμένα τώρα από το γιο του Π. Νικολόπουλου.

Το χτίζαμε με παλιές πέτρες μαζεμένες από χωματερές και γκρεμίσματα, για να θυμίζουν τα μακρινό παρελθόν. Στο Δήμαρχο και κάποιους συνεργάτες του φάνηκαν περιττές. Καταστρέψανε ό,τι είχαμε φτιάξει και το εξαφάνισαν στο διπλανό χωριό. Φυσικά από άγνοια.

«Ουδείς εκών κακός», κατά τον Σωκράτη. Ο Δήμαρχος Τεγέας, (αφού ζήτησε τη βοήθειά μου) μπορεί να αποκαταστήσει το παλιό σιδηρουργείο σαν «ΧΑΛΚΕΙΟ ΤΟΥ ΛΙΧΑ». Τη συνείδησή μας τη δέρνει η κατάρα του ΟΡΕΣΤΗ και το ανάθεμα του Παναγιώτη του Γύφτου. Και όλων εκείνων που αγαπάνε και πονάνε το χωριό τους σαν ιστορικό κομμάτι της Τεγέας.

Το πέτρινο σχολείο σχεδόν ολοκληρώθηκε, Φάνηκαν τα μάρμαρα και οι πέτρες του Αγίου Γεωργίου που συμπλήρωσαν από το 1857 τα 150 χρόνια τους. Αναπτύσσεται και υπάρχει ένας οργανωμένος ιστορικά και περιβαλλοντικά  μνημειακός χώρος που περιμένει τη μικρή βοήθεια του Δήμου και αυτών που διοικούν το Πνευματικό Κέντρο Δεμιρίου. Ένας χώρος που ανήκει αδιάκριτα σε  Τεγεάτες και  Αρκάδες,  περιμένει να βάλουν όλοι ένα χεράκι με πρωτομάστορα το Δημήτρη το Βόσνο. Εξάλλου έχει κληρονομήσει και το Σύνδεσμο Επιστημόνων Τεγέας. Που πέρσι έκλεισε τα εικοσάχρονά του, 1886-2006. (Ο Σύνδεσμος, όχι ο Βόσνος).  Ας του κάνει ένα δώρο για την αρχή της τρίτης δεκαετίας του. Το μάρμαρο στην Ανατολική πλευρά του Χαλκείου με το χρησμό του μαντείου θα το φτιάξω μόνος μου.

Σημειώνω πως την αρχιτεκτονική αποτύπωση του μνημείου , που  συνοδεύει το κείμενο, την έκανε το 1990 Καθηγήτρια της Σχολής Καλλών Τεχνών. Όλοι, επώνυμοι και ανώνυμοι, κάτι έκαναν.

                                                                                            Παναγιώτης Φ. Δαλαμάγκας.


Leave a Comment so far
Leave a comment



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s



%d bloggers like this: