ΑΡΕΘΟΥΣΑ


ΑΡΚΑΔΙΚΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 2009.
September 27, 2009, 1:57 pm
Filed under: 1

ΑΡΚΑΔΙΚΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 2009

ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ, Τεγέας.

——————————

Ο «Τελευταίος Εσπερινός των Πολιορκητών» στον ιστορικό λόφο Αγίου Σώστη Τεγέας, Σάββατο, 19-9-2009, ξεπερνάει το συνηθισμένο μονόπρακτο που λέγεται «ΑΛΩΣΗ». Γιατί το δράμα της Αλώσεως έχει τις τραγικές διαστάσεις μιας τραγωδίας . Με Πάροδο, Πράξεις και Έξοδο. Γι’ αυτό μια ιδανική παρουσίαση απαιτεί σαν την τραγωδία, τρεις υποκριτές. Με πρωταγωνιστή(Τρίπολη), δευτεραγωνιστή (Αγιο Σώστη) και τριταγωνιστή (Προφήτη Ηλία Σκοπής). Είναι η ιστορική διάσταση του χώρου στην ιστορία, που παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο σε γεγονότα σαν την πολιορκία της Τριπολιτσάς.

Και προπαντός δεν μπορεί να μείνει στο «συμβάν», που μετασχηματίζεται σε αίτιο, αλλά στο αποτέλεσμα. Όπως ακριβώς δηλώθηκε από τον ευαίσθητο καθηγητή Ηλία Χαλκιά στο πρόσφατο πρόγραμμα των εκδηλώσεων Δήμου Τριπόλεως (Νομαρχίας;). Η Τραγωδία, Δημοσθένη, δεν έμεινε στο μεγάλο, το ένα όμως  βήμα του Θέσπη. Δηλαδή το μοναδικό υποκριτή που ήταν, προφανώς, ο ίδιος ο ποιητής. Και πρέπει ακόμα να θυμάσαι πως ο Ηλίας «ενδημεί» σε Αγιο Σώστη, όπου ο Σύνδεσμος Επιστημόνων εγκαθίδρυσε από την προπροηγούμενη δεκαετία τα ΑΡΚΑΔΙΚΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.

Όσοι βρέθηκαν και πήραν μέρος στη δραματοποίηση του τελευταίου εσπερινού των ελευθερωτών της Τριπολιτσάς δεν ήταν πολλοί ή λίγοι. Ήταν απλά τυχεροί. Γνώρισαν από τους χάρτες που βρίσκονταν στο περίβολο του Ναού τα στρατόπεδα και τις συγκρούσεις Ελλήνων και Τούρκων μέχρι την οχύρωση του Αγίου Σώστη και το άνοιγμα της Γράνας. Τις διαδοχικές θέσεις των Ελληνικών στρατευμάτων γύρω από την Τριπολιτσά μέχρι την Αλωση. Ακόμα την Αρκαδία με τα μνημεία και τον πολισμό της το 2ο αιώνα μ.Χ.

Παρακολούθησαν τον εσπερινό. Και στο ρόλο του Ανθίμου Έλους το Μιχάλη Ψυρογιάννη (Εξαποστειλάριο) και το Γραμματέα της «ΑΡΕΘΟΥΣΑΣ» Ηλία Δρακόπουλο (Ευχή). Κατέθεσαν στεφάνια στο Ιερό Προσκύνημα των Νεκρών οι αντιπρόσωποι των 5 δήμων (οι Δήμαρχοι ήταν δικαιολογημένα πολυάσχολοι). Τρεις γυναίκες, μέλη της «ΑΡΕΘΟΥΣΑΣ”, τίμησαν διαχρονικά, στο πρόσωπο της ΜΑΡΠΗΣΣΑΣ, τις θυσίες και τον ηρωισμό των γυναικών, ενώ μια σύντομη ιστορική αναφορά από τον εκπρόσωπο της «ΑΡΕΘΟΥΣΑΣ», που την παραθέτουμε, έδωσε με λίγες γραμμές το περίγραμμα και την ουσία των γεγονότων. Αξίζει τη μελέτη μας.

            «ΑΡΚΑΔΙΚΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 2009.

Συγκεντρωθήκαμε όλοι εμείς εδώ σήμερα, πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, και πήραμε μέρος στη δραματοποίηση του Τελευταίου Εσπερινού πριν από την άλωση και απελευθέρωση της Τριπολιτσάς. Συλλειτουργός στο σημερινό τελετουργικό ήταν και ο Επίσκοπος Έλους Ανθιμος, από το Στενό Κορυθίου. Κουρασμένος από τις κακουχίες  της πολιορκίας πέθανε πολύ νωρίς. Γι’ αυτό είπε ψιθυριστά για τους ανώνυμους νεκρούς του Αγίου Σώστη «πέθαναν σαν μάρτυρες». Κάτι που έλεγε πάντα και για τον εαυτό του κατά τις μαρτυρίες των Φιλελλήνων: «Θέλω να πεθάνω σαν μάρτυρας».

Κατά τη μαρτυρία Φωτάκου οι Έλληνες πολιόρκησαν τη Μονεμβασία μετά τις 25 Μαρτίου, αφού ο Έλους ευλόγησε τις σημαίες τους.

Όπως μαρτυρεί στον Α τόμο των Ιστοριών του ο Τρικούπης : Στις Καλτεζιές, τέλη Μαΐου 1821, ο ενάρετος, ταπεινόφρων και φιλόπατρις Έλους Ανθιμος επήρε εκ της ζώνης του Χαραλάμπη τας δύο πιστόλας του, , έκαμε δι’ αυτών το σημείο του σταυρού και προτείνας αυτάς προς τους παρεστώτας είπεν ένθους μεγαλοφώνως:

Έλληνες! Ο Κύριος ευλόγησε και αγίασε τα όπλα σας.

Στη σημερινή τελετή μπορεί να μην τον είδαμε, αλλά ο ηρωικός ιεράρχης σταυρώνοντας τους δείκτες των υψωμένων χεριών του προέβλεψε και προέτρεψε: «Την επόμενη Κυριακή θα κάνουμε ανάσταση στην Ελεύθερη Τριπολιτσά!».

Όλοι ξέρουμε τη φράση του Κολοκοτρώνη «γάμος χωρίς σφαχτά δε γίνεται», που δικαιολογούσε τις θυσίες του αγώνα. Αλλά να θεωρήσουμε παρόντες σε αυτό τον εσπερινό τους αρχηγούς των  Αγιοπετριτών και  Τριπολιτσιωτών Π. Ζαφειρόπουλο, Α. Κονδάκη, Π. Σαράντη και Λ. Ριζιώτη, που κατέλαβαν και οχύρωσαν με την παρουσία και καθοδήγηση του Κολοκοτρώνη τον Αγιο Σώστη σε ένα βράδυ (21-22 Ιουλίου 1821).

Ο Φωτάκος, υπασπιστής του Κολοκοτρώνη, περιγράφει παραστατικά την πορεία του Αρχηγού προς τα Ανατολικά στρατόπεδα των πολιορκητών για να εμψυχώσει τους αγωνιστές μετά την άτυχη 20 Ιουλίου, όπου σε ενέδρα των Τούρκων σκοτώθηκαν 20 από το σώμα των Αγιοπετριτών και κάποιοι άλλοι στις συμπλοκές στον Αγιο Ιωάννη του Θάνα και στον Αι-Γιάννη τον Ψηλονώμο. 

            Ο Κολοκοτρώνης περνώντας από την πλαγιά της Σκοπής (Μύτικα Μαινάλου) θα μαλώσει, όπως αναφέρει ο Φωτάκος, τους αγωνιστές γιατί φύλαγαν από ψηλά τη διάβαση «σαν δραγάτες». Θα φτάσει στου Λουκά και επιστρέφοντας για το Στενό θα περάσει από την Καπνίστρα, θα υπογράψει τη διαταγή να έρθουν (ανταποκρίθηκαν αμέσως 200) άνθρωποι με αξίνες και φτυάρια από 15 χωριά για το άνοιγμα της περίφημης Γράνας πλάτους μιας οργιάς, από Μύτικα μέχρι Καπνίστρα. Ο Γιάννης Νταγρές θα επέβλεπε το άνοιγμα, ενώ θα οχύρωνε και την πλαγιά της Καπνίστρας.

            Από το Στενό ο Κολοκοτρώνης οδηγεί τους 4 οπλαρχηγούς που αναφέραμε (Ζαφειρόπουλο, Κονδάκη, Σαράντη και Λ. Ριζιώτη, Τεγεάτη) με τα τμήματά τους για να καταλάβει και οχυρώσει τον Αγιο Σώστη. Προπορεύεται ανιχνευτής με το άλογό του ο Φωτάκος. Όταν βλέπει τα όρνια που έτρωγαν το κορμί κάποιου Τούρκου τα περνάει για τακτικούς στρατιώτες και γυρίζει έντρομος στον Αρχηγό που κοιτάζει με τα κυάλια και λέει την περίφημη φράση: «Όρνια είναι, βρε όρνιο!».

            Ο Φωτάκος θα ξαναγυρίσει πάλι έντρομος στον Κολοκοτρώνη, όταν, φτάνοντας στη μικρή εκκλησιά του Αγίου Σώστη μπαίνει από την πόρτα που βρισκόταν στην ίδια πλευρά που είναι και σήμερα, και  βλέπει στο δάπεδο πλήθος από άταφα κοψοκεφαλιασμένα κορμιά. Οι αρχηγοί δεν είχαν μεριμνήσει για την ταφή των νεκρών της 20ης Ιουλίου, παρά την εντολή με κοινή απόφαση των Υψηλάντη και Κολοκοτρώνη.

            Ο Κολοκοτρώνης επιβλέποντας την οχύρωση του Αγίου Σώστη θα μεριμνήσει προσωπικά για την ταφή των νεκρών σε ομαδικό τάφο πάνω στον οποίο έχουμε στήσει το Ιερό Προσκύνημα που σε λίγο θα στέψουν οι εκπρόσωποι των Δήμων Τεγέας, Τριπόλεως, Μαντινείας, Κορυθίου και Β. Κυνουρίας από τον οποίο και προέρχονται οι 20 νεκροί. Οι τολμηροί Αγιοπετρίτες προσπάθησαν μόνοι τους να καταλάβουν τον Αγιο Σώστη στις 18 Ιουλίου χωρίς επιτυχία, και σε ενέδρα των Τούρκων στα αμπέλια του Μουχλιού χάθηκαν 20 παλικάρια.

 Οι Τούρκοι θα εμφανιστούν το πρωί, 22 Ιουλίου, μπροστά στην βορεινή πλευρά του Αγίου Σώστη. Βλέποντάς τον οχυρωμένο θα επιστρέψουν άπραγοι. και σκεπτικοί στην Τριπολιτσά.

            Οι νεκροί του Αγίου Σώστη, που τιμούμε σήμερα, είναι δραματικοί ήρωες τραγωδίας του Αισχύλου, που εκφράζονται με δυο λέξεις: ΠΑΘΟΣ-ΜΑΘΟΣ.. Παθαίνεις και μαθαίνεις. Και ο Κολοκοτρώνης, που χαρακτήρισε μαύρη μέρα για τους Έλληνες την 20 Ιουλίου, πήρε το μάθημά του. Αλλαξε τακτική πολέμου και δικαιώθηκε στην περίφημη μάχη της Γράνας στις 10 Αυγούστου, που οριοθέτησε την ταχεία εκπόρθηση της Τριπολιτσάς.

            Γι’ αυτό τα  «ΑΡΚΑΔΙΚΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 2010» θα πρέπει να συνδυαστούν και με τη δοξολογία της Κυριακής στη Νέα Σκοπή, την Ιερή Κορυφή Προφήτης Ηλίας του Μαινάλου με τη συνεργασία του τοπικού Πολιτιστικού Συλλόγου Σκοπής. Ο Σύλλογός μας πάντως θα μεταφέρει αύριο στην κορυφή της Σκοπής τους χάρτες που έχουμε και θα τους τοποθετήσει στον περίβολο του Προφήτη Ηλία, για όσους θα θελήσουν να μελετήσουν τους χώρους αγώνων και θυσίας μέχρι την άλωση της Τριπολιτσάς που οριοθετεί την απελευθέρωση της Αρκαδίας. Γι’ αυτό μιλάμε για «ΑΡΚΑΔΙΚΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ».

            Οι νεκροί όμως του Αγίου Σώστη θα παραμείνουν εδώ αιώνιοι φύλακες της Αρκαδίας και της Τεγέας. Θυμίζοντας τους αρχαίους Τεγεάτες που έθαβαν τους νεκρούς των πολέμων μπροστά από τις πύλες των τειχών τους, για να είναι μόνιμοι και αιώνιοι φύλακες της Ιερής Πόλεως. της ΤΕΓΕΑΣ.».

            Τελειώνουμε το σημείωμα θέτοντας το ερώτημα: Μήπως ο ΔΗΜΟΣ ΤΡΙΠΟΛΕΩΣ πρέπει να αναγνωρίσει το Ιστορικό Τρίγωνο Τρίπολη-Τεγέα(Αγ. Σώστης)-Μαντινεία (Σκοπή) και να εντάξει τις εκδηλώσεις του ανάμεσα σε δύο Σαββατοκύριακα; Για να θυμηθούμε και τη θυσία των Αργείων στη μάχη της Γράνας με το ηρωικό σώμα του Γιάννη Δαγρέ.

Πάντως, μεταξύ μας, αυτό το «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 2009» έχει και πολιτική διάσταση. Και οι γιορτές, το λέω και για τους καθηγητές (Γεώργιε), δε λέγονται ΑΛΩΣΗ, αλλά «ΑΛΩΤΙΑ», όπως λέμε ΑΛΕΑΙΑ, ΛΥΚΑΙΑ, ΟΛΥΜΠΙΑ, ΙΣΘΜΙΑ.., Και «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ». Μοιάζει ο «Γεώργιος» για «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΖΕΥΣ»; Ίδωμεν!

Παναγιώτης Φ. Δαλαμάγκας

Φιλόλογος, Επίτ. Σχολικός Σύμβουλος


Leave a Comment so far
Leave a comment



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s



%d bloggers like this: