ΑΡΕΘΟΥΣΑ


ΤΟ ΜΕΓΑΛΟΠΡΕΠΕΣ ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΓΕΑΣ
November 4, 2012, 7:21 am
Filed under: Uncategorized

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟΠΡΕΠΕΣ ΘΕΑΤΡΟ ΤΕΓΕΑΣ

Theatrum Magnificum

———————————–

Σε ένα ακρωτηριασμένο κομμάτι, ο  Ρωμαίος ιστορικός Τίτος Λίβιος , σημειώνει ανάμεσα σε άλλα παραδείγματα της μεγαλοδωρίας του Αντιόχου του Επιφανούς, την κατασκευή ενός μαρμάρινου θεάτρου στην Τεγέα, που αυτός ο ηγεμόνας είχε αναλάβει. « Tegeae theatrum magnificum e marmore facere instituit». Tit. Livius, XLI 20.  Ο Παυσανίας το 2ο αιώνα μ.Χ. επιβεβαιώνει την ύπαρξη του μνημείου αυτού κοντά στην αρχαία αγορά της Τεγέας με την επιγραμματική φράση: «ου πόρρω δε της αγοράς θέατρόν εστι και προς αυτώ  βάθρα εικόνων χαλκών». Δεν αναφέρει άλλες λεπτομέρειες.

Ο Παυσανίας βεβαιώνει την εξαφάνιση των χάλκινων ανδριάντων, αλλά σε ένα ενεπίγραφο βάθρο που ταυτίζεται με τον Αρκάδα στρατηγό της Αχαϊκής Συμπολιτείας Φιλοποίμενα, διαβάζει την οκτάστιχη θαυμάσια ελεγεία χαραγμένη στο βάθρο, την οποία και διασώζει. «τούδ’ αρετά και δόξα καθ’ Ελλάδα….» (μεγάλη είναι η αρετή και η δόξα του σε όλη την Ελλάδα….).Αυτό αποτελεί την αφορμή για να κάνει μια εκτεταμένη ιστορική αναφορά για το μεγάλο Αρκάδα  στρατηγό και πολιτικό. «Τον έσχατο των Ελλήνων».

Ο πρώτος σύγχρονος ερευνητής V. Berard (1893) εντοπίζει το αρχαίο θέατρο  χωρίς να το ερευνήσει και κάνει μια φευγαλέα αναφορά: «Δεν μπόρεσα, λέει ο V. Berard, να καθορίσω ούτε τον προσανατολισμό, ούτε το μέγεθος του θεάτρου. Τα τριγύρω χωράφια ανήκαν σε ιδιώτες». .

Το 1909 το μέλος της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής R. Vallois

επισκέπτεται την ΤΕΓΕΑ και δηλώνει με θαυμασμό. «Αφότου

επισκέφτηκα για πρώτη φορά, την ΤΕΓΕΑ, την άνοιξη του 1909, έμεινα

έκθαμβος, κατάπληκτος («je fus frappe») από την καλή εξωτερική

εμφάνιση του μαρμάρινου τοίχου και μου φάνηκε ότι μία ανασκαφή θα

μπορούσε να δώσει σπουδαία αποτελέσματα».

Επέστρεψε για μια ολιγόμηνη συστηματική ανασκαφή το 1912 και το

1926 δημοσιεύει τις παρατηρήσεις του που αποτελούν τη μοναδική μέχρι

τώρα επιστημονική αναφορά στο Θέατρο της Τεγέας. Αλλά το 1990 έχουμε τη

θεαματική αποκάλυψη του μεγαλύτερου μέρους του αναλήμματος του

θεάτρου. Η κακοκαιρία είχε περιορίσει την ανασκαφή του R. Vallois

Το ανάλημμα είναι ο παχύς και ισχυρός πέτρινος τοίχος που συγκρατεί

την τεχνητή επιχωμάτωση, το κοίλο, πάνω στο οποίο οικοδομούνται τα μαρμάρινα εδώλια. Σε όλα τα αρχαία θέατρα αναζητείται το πρανές, η πλαγιά ενός λόφου, και εκεί οικοδομούνται τα πέτρινα καθίσματα. Στο οκτώσχημο  αρκαδικό οροπέδιο, Τεγέας-Μαντινείας, έχουμε το μοναδικό σε όλο τον κόσμο φαινόμενο. Το χτίσιμο του θεάτρου πάνω σε μια τεχνητή κατασκευή. Ο κάμπος της Τεγέας δημιούργησε αυτή τη μοναδικότητα όπως συνέβη  και στο αντίστοιχο μικρότερο θέατρο της Μαντινείας. Και ένα δεύτερο κοινό σημείο των δύο πόλεων. Οι ακροπόλεις τους ευρίσκονται εκτός του περιβόλου των τειχών. Αυτό δείχνει πως στα μυκηναϊκά χρόνια δε δημιουργήθηκε το ισχυρό πολιτικό κέντρο που γύρω του θα αναπτυσσόταν ο μεγαλύτερος περίβολος μιας περιτοιχισμένης πόλης.

Το σωζόμενο μεγαλοπρεπές θέατρο της Τεγέας χτίστηκε το 174 π.Χ. στη θέση ενός παλαιότερου του 4ου αιώνος π.Χ. που είχε ευθύγραμμα εδώλια κατά την μαρτυρία του R. Vallois,   Προσανατολισμένο στα δυτικά οριοθετείται με έναν τέλειο κύκλο, τον εξωτερικό κύκλο του αναλήμματος, που είχε περιφέρεια μήκους 250 μ. Η διάμετρό ς του θεάτρου είναι 80 μ. Τέλειος κύκλος είναι και η ορχήστρα του θεάτρου που έχει διάμετρο 20 μ.

Το ανάλημμα δημιουργήθηκε από επάλληλες οριζόντιες στρώσεις μαρμάρου. Έχει πάχος μεγαλύτερο των τριών μέτρων. και ύψος 12 μ. Την άνοδο των θεατών εξυπηρετούσαν δυο εξωτερικές κλίμακες στη ΒΔ και ΝΔ πλευρά. Από την τελευταία ήταν ορατά τέσσερα σκαλοπάτια. Τα έχωσε ο Τεγεατικός με την επιχωμάτωση της παιδικής χαράς. Είναι επομένως αναγκαία η ταχεία και εύκολη αποκάλυψή της. Οι κλίμακες αυτές έφταναν μέχρι το ύψος του διαζώματος.

Η ΒΑ κλίμακα τεκμηριώνεται μόνο από την ύπαρξη λίγων διάσπαρτων βαθμίδων. Η καλύτερα σωζόμενη σκάλα είναι η ΝΑ. Στη δεξιά πλευρά της διακρίνονται πολύ  καθαρά οι τοίχοι κατασκευών που φύλασσαν την πλαγιά. Αυτοί οι υποστηρικτικοί τοίχοι δεν είναι παράλληλοι. Στην αρχή της σκάλας η απόστασή τους είναι 2.28 μ. Τρία μέτρα πιο μακριά κατευθείαν στο δωδέκατο σκαλοπάτι ελαττώνεται στα 2 μέτρα. Και στο τελευταίο άκρο της τελευταίας πέτρας του Νότου δεν είναι περισσότερη από 1.70 μ. Εάν η σκάλα συνέχιζε να στενεύει ακολουθώντας την ίδια αναλογία δεν έπρεπε να έχει παρά μόνον 1.10 μ. πλάτος στην έξοδό της πάνω στο διάζωμα. Και θα είχε συνολικό μήκος πάνω από 10 μ. Υποθέτοντας με βάση άλλα θέατρα την κλίση της πλαγιάς σε 33/76, όπως στο θέατρο των Αθηνών, συμπεραίνουμε για το ύψος του αναλήμματος στα 12 μ. και ότι τα σκαλοπάτια θα συναντούσαν το διάζωμα σε ύψος  5.50 μ.

Τα τέσσερα πρώτα σκαλοπάτια ήταν από άσπρο μάρμαρο. Το ύψος και το βάθος τους ποικίλουν γύρω από τους μέσους όρους 1.48 και 2.85. Πάνω στο  5ο  σκαλοπάτι βλέπουμε δύο φαρδιές τρύπες από στροφείς θύρας (διαμέτρου 0,15 μ., βάθος 0,05 μ.)πάνω στις οποίες έπρεπε να γυρνάνε οι δικλίδες μιάς πόρτας. Με την ευκαιρία αυτή θα προτείναμε ο υπεύθυνος του Λαογραφικού Μουσείου Τεγέας να ανακατασκευάσει στην αρχή του διαδρόμου του 1ου ορόφου του Λαογραφικού Μεγάρου αντίγραφο μιάς τέτοιας πόρτας για καθαρά εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Δύο μαρμάρινα καλοδουλεμένα προεδρικά καθίσματα από το παλιότερο θέατρο βρίσκονται στο Μουσείο Τεγέας. Αλλά μέχρι τώρα δεν έχει βρεθεί ούτε ένα δείγμα εδωλίου, ώστε να διευκολυνθεί και ο προσδιορισμός του αριθμού των καθισμάτων. Με τις ενδείξεις που έχουμε μπορούμε να μιλάμε αρκετά πειστικά για ένα θέατρο 5.000 θέσεων, που εξυπηρετούσε της πολλαπλές ανάγκες μιάς μεγάλης πόλης.

Η ολοκλήρωση της αποκάλυψης του μεγαλοπρεπούς αναλήμματος του Θεάτρου Τεγέας πρέπει να είναι ένας άμεσος στόχος για όλους τους ενδιαφερόμενους. Επισημαίνουμε το ενδιαφέρον της εταιρείας «ΔΙΑΖΩΜΑ».

Το Ανάλημμα αποτέλεσε τη σταθερή θεμελίωση στη σημαντική ανατολική πλευρά των τριών αψίδων μιάς λαμπρής μεσοβυζαντινής εκκλησίας του 10ου αιώνος, της Παναγίας της Επισκοπής, με την οποία και αποτελεί ένα αδιαίρετο δίδυμο. The twin monument. Ένα μοναδικό παγκόσμιο μνημείο, Καμάρι για την ΤΕΓΕΑ του Δήμου Τριπόλεως. Για την Αρκαδία και την Ελλάδα.

Παναγιώτης Φ. Δαλαμάγκας

https://arethusa.wordpress.com


Leave a Comment so far
Leave a comment



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s



%d bloggers like this: